බුද්ධාගම කියන වචනය වැරදියි, බෞද්ධ දර්ශණය කියන වචනේ තමයි හරි කියලා තමයි ඒකෙන් කියලා තිබ්බෙ.ඒත් ඇත්තටම මට තේරෙන විදිහට නම් ඔය දෙකම වැරදියි.
ආගම කියන වචනේ නිරුක්තිය ගැන විවිධ මත තියෙනවා. ඒ කොහොම වෙතත් පොදුවේ ගත්තහම ආගමක් කියලා කියනකොටම චාරිත්ර වාරිත්ර විධි රාශියක්, වෙනම පූජනීය ස්ථාන,ඒ අනුව යන අනුගාමිකයෝ පිරිසක්, ආගමික උත්සව වගේ දේවල් රාශියක් තමයි ඔළුවට එන්නෙ.
දර්ශණයක් කියන්නෙ කාගෙහරි මතවාදයක්. ඒ මතවාදය පවතින්නෙ සබුද්ධික තර්කය උඩ ඒක තමයි කාලයෙන් කාලයට නොයෙක් දර්ශණ වලට තැන ලැබෙන්නේ.දර්ශණය කියන වචනයේ නිරුක්තිය ගත්තොත් ඒක බිඳිල තියෙන්නෙ.ප්රඥාවට ඇති කැමැත්ත වගේ තේරුමකින්.මගේ පෞද්ගලික වැටහීම අනුව ආගම වඩාත්ම කිට්ටුවෙන්නෙ දර්ශණයට. මොකද ආගමක් බොහෝවිට බිහිවෙන්නෙ කවුරු හරි ආගමික ශාස්තෲවරයෙක්ගෙ දර්ශණය පදනම් කරගෙන.
ඒත් බුදුරජාණන්වහන්සේගේ දේශනාව ආගමක්වත්, දර්ශණයක්වත් නෙවේ. ඒ ශ්රී මුඛ දේශනාවට සද්ධර්මය කියලයි කියන්නේ.
ධර්මය කියල කියන්නෙ ලෝක ස්වභාවයක්.බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක් පහල වුණත් නැතත් ලෝකයේ ස්වභාවයක් තියෙනවා.ඒක වෙනස් වෙන්නෙ නෑ. නමුත් කාලයෙන් කාලයට මේ ස්වභාවය පිළිබඳ දැනීම වැහිලා යනවා.එහෙම වුණාම මිනිසත් බවක් ලැබුවත් මේ සංසාරයෙන් එතෙර වීමක් ගැන දැනුමක් ලබාගන්න බෑ. සම්මා සම්බුදුවරයන් වහන්සේ නමක් පහළවෙලා දේශණා කරන්නේ උන්වහන්සේ ස්වයංභූ ඥානයෙන් අවබෝධ කරගන්නා මේ සත්යයයි.ඒක අර පුහුදුන් මනුෂ්යයෙක් තමන්ගේ බුද්ධියේ සීමාවට පෙනෙන ටිකෙන් ගොඩනඟන දර්ශණයකට වඩා සෑහෙන වෙනස්.ඒකමයි මේ ධර්මචක්රය කිසිම වෙලාවක ආපස්සට නොපෙරලෙන්නේ, කාටවත් "මෙන්න මෙතන වැරදියි, මේක අද කාලයට ඔබින්නේ නෑ" කියල වෙනස් කරන්න බැරි.
හැබැයි ඉතින් අපි කවුරුත් තේරුම් ගන්නේ තම තම නැණ පමණට නේ. ඒ නිසා බුදුදහම එක්කම බෞද්ධාගමක් ගොඩනැඟිලා තියෙනවා.ඒක වරදක් නෙවෙයි.(හැබැයි ඉතින් සමහර කට්ටිය බුදුදහම මාකට් කරන්න ගිහිල්ලා, බුදුහාමුදුරුවන්ටත් වඩා බෞද්ධ වෙලා කරන විගඩම් ගැන වෙනම කතා කරන්න ඕනේ. )
ඔන්න මට කියන්න හිතුණ දේ මම කිව්වා. වෙලාවක් කාරිය එහෙම තියෙනවනම් ඔයාලගේ අදහසුත් එකතු කරමුකෝ බලන්න.
හැබැයි ඒ ඔක්කොටම වඩා හොඳයි ලියන මාත් ඇතුළුව අපි ඔක්කොම වාද කරන එක පැත්තක දාලා, වචන වල තේරුම් හොයනකල් ගිහිල්ල බුදුහාමුදුරුවෝ දේශණා කරපු ධර්මයෙන් බිඳක් හරි ප්රායෝගිකව ක්රියාවට නැඟුවනම්, නැද්ද මං කියන්නේ?
